Numara Değiştirme Tespiti: Gizli Hatlar Nasıl Bulunur?

Bir kişi numarasını değiştirebilir, ancak iletişim alışkanlıklarını kolay kolay değiştiremez. Numara değiştirme tespiti, aynı kişinin farklı hatlar arkasına saklanmaya çalıştığı durumlarda; ortak cihaz (IMEI), benzer iletişim örüntüsü, ortak baz istasyonları ve ortak karşı numaralar gibi izleri birleştirerek gizli ve yedek hatları ortaya çıkarmayı hedefler.

Neden numara değiştirilir, neden tespit edilebilir?

Bir hattın değiştirilmesinin masum sebepleri olabilir: numara taşıma, hat yenileme, ikinci bir iş hattı edinme. Ancak adli dosyalarda asıl ilgi çeken durum, bir kişinin kimliğini gizlemek, takibi zorlaştırmak ya da kendisiyle ilişkilendirilmesini istemediği görüşmeleri ayrı bir hat üzerinden yürütmek için gizli veya yedek hat kullanmasıdır.

İşin püf noktası şudur: numara değiştirilebilir ama davranış kalıbı kişiye özgüdür. İnsanlar her gün benzer kişilerle, benzer saatlerde, benzer mekânlardan iletişim kurar. Çoğu zaman aynı cihazı kullanmaya devam ederler. İşte numara değiştirme tespiti, bu değişmeyen izleri yakalama disiplinidir.

Ortak IMEI: aynı cihazda farklı hatlar

IMEI, her telefon cihazına özgü 15 haneli bir kimlik numarasıdır. HTS (Tarihsel İletişim Bilgileri) kayıtlarında genellikle her görüşme satırı için kullanılan cihazın IMEI bilgisi de yer alır. Bu da numara değiştirme tespitinde en güçlü bağ kurma yöntemlerinden biridir.

Mantık basittir: Eğer A numarası ile B numarası, belirli tarihlerde aynı IMEI üzerinden kullanılmışsa, bu iki hattın aynı fiziksel cihaza takıldığı anlamına gelir. Bir kişi eski hattını çıkarıp yeni SIM kartı aynı telefona taktığında, IMEI bağı bu geçişi sessizce kayıt altına alır.

Yukarıdaki gibi bir tabloda, hattın değiştiği gün cihazın aynı kaldığı net biçimde görülür. Yine de tek başına IMEI bağı kesin sonuç sayılmamalıdır; cihaz ödünç verilmiş, satılmış veya çalınmış olabilir. Bu nedenle IMEI bulgusu, diğer izlerle desteklenerek değerlendirilir. IMEI üzerinden cihaz tespiti konusunu Ortak IMEI Nedir? yazımızda ayrıntılı ele aldık.

İletişim örüntüsü benzerliği

İkinci güçlü yöntem, hatların davranışsal parmak izini karşılaştırmaktır. İnsanların iletişim alışkanlıkları şaşırtıcı derecede tutarlıdır. Bir hattın kapanıp yenisinin açıldığı dönemde aşağıdaki kalıpların örtüşmesi, iki hattın aynı kişiye ait olabileceğine işaret eder:

• Görüşme saatleri: Aynı zaman dilimlerinde yoğunlaşan aramalar (örneğin akşam 19.00-22.00 arası).
• Görüşme sıklığı ve süresi: Benzer arama hacmi ve ortalama konuşma süresi.
• Hat kullanım geçişi: Eski hattın son aktif olduğu gün ile yeni hattın ilk aktif olduğu günün ardışık olması.
• Sessizlik aralıkları: Uyku saatleri, çalışma düzeni gibi kişiye özgü boşlukların aynı dağılımı göstermesi.

Tek başına örüntü benzerliği zayıf bir göstergedir, çünkü çok sayıda insan benzer alışkanlıklara sahip olabilir. Ancak bu benzerlik, ortak IMEI ve ortak karşı numaralar gibi sert verilerle birleştiğinde ikna edici bir bütün oluşturur.

Ortak bazlar ve ortak karşı numaralar

Numara değiştirme tespitinin belkemiği, iki hattın “kiminle” ve “nereden” görüştüğünü karşılaştırmaktır.

Ortak karşı numaralar: Bir kişi hattını değiştirse bile yakın çevresiyle (aile, partner, iş arkadaşları) görüşmeye devam eder. Eski hattın sık aradığı numaralar ile yeni hattın sık aradığı numaralar büyük ölçüde örtüşüyorsa, bu iki hattın aynı sosyal ağı paylaştığı görülür. Özellikle eşine, çocuğuna ya da en yakın birkaç kişiye yapılan aramaların her iki hatta da çıkması güçlü bir karinedir.

Ortak baz istasyonları: Telefon bir görüşme yaptığında, bağlandığı baz istasyonu yaklaşık konumu gösterir. Eski hat ve yeni hat aynı ev, aynı işyeri ve aynı güzergâh bazlarından sinyal veriyorsa, iki hattın da aynı fiziksel kişiyle birlikte hareket ettiği anlaşılır. Konum izlerinin nasıl yorumlandığını Baz İstasyonu Analizi yazımızda bulabilirsiniz.

Numara değiştirme tespiti adım adım nasıl yapılır?

Pratikte numara değiştirme tespiti, dağınık ham kayıtları anlamlı bir bütüne dönüştürme sürecidir. Tipik akış şöyledir:

1. Veriyi toplama: İlgili hatlara ait HTS kayıtları, yetkili merci kararıyla operatörlerden ve BTK kanalıyla temin edilir.
2. Normalleştirme: Farklı operatörlerin farklı formatları ortak bir tabloya getirilir; tarih, numara ve IMEI alanları standartlaştırılır.
3. IMEI eşleştirme: Hatların hangi cihazlarda kullanıldığı çıkarılır; ortak IMEI taşıyan hatlar işaretlenir.
4. Karşı numara kesişimi: Hatların ortak görüştüğü numaralar listelenir ve örtüşme oranı hesaplanır.
5. Konum karşılaştırması: Ortak baz istasyonları ve hareket güzergâhları eşleştirilir.
6. Örüntü analizi: Saat, sıklık ve geçiş tarihleri incelenerek davranışsal benzerlik değerlendirilir.
7. Raporlama: Bulgular gerekçeleriyle, hata payıyla birlikte anlaşılır bir rapora dönüştürülür.

Bu adımların birçoğu binlerce satırlık kayıt üzerinde manuel olarak yapıldığında hem yavaş hem hataya açıktır. Birliktelik mantığının nasıl işlediğini görmek için HTS Birliktelik Analizi ve genel çerçeve için HTS Kayıtları Nedir? yazılarımıza göz atabilirsiniz.

Sınırlar, hata payı ve hukuki çerçeve

Numara değiştirme tespiti güçlü bir yöntemdir, fakat sihirli bir kesinlik vaadi değildir. Birkaç noktayı unutmamak gerekir:

• Cihaz paylaşımı: Aynı IMEI’yi taşıyan iki hat, telefonu eşler veya aile bireyleri arasında ödünç vermiş olabilir.
• Baz istasyonu hassasiyeti: Baz, kesin koordinat değil yaklaşık bir kapsama alanı verir; özellikle yoğun yerleşimlerde aynı bazdan birçok kişi sinyal alır.
• Veri eksikliği: Bazı kayıtlarda IMEI alanı boş ya da hatalı olabilir; eksik veri yanlış yoruma yol açmamalıdır.

Hukuki açıdan ise HTS kayıtları kişisel veridir. Türkiye’de bu kayıtlara erişim, CMK kapsamında yetkili mahkeme veya hâkim kararıyla, BTK ve operatörler aracılığıyla mümkündür; KVKK ilkeleri her aşamada gözetilir. İzinsiz erişilen veri delil değeri taşımaz. Bu nedenle çıkan bulgular, hukuka uygun biçimde elde edilmiş kayıtlar üzerinden ve yetkili bilirkişi değerlendirmesiyle anlam kazanır. Adli iletişim tespitinin usulü hakkında 58.15 Kodu ve Bilirkişilik Süreci yazımız yol göstericidir.

Sıkça sorulan sorular

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş niteliği taşımaz. Somut olaylarda iletişim kayıtlarının değerlendirilmesi, yetkili bilirkişi ve uzmanlarca yapılmalıdır.